काठमाडौं, असोज ७ । नेकपा एमालेको जारी केन्द्रीय कमिटी बैठकमा केन्द्रीय सदस्य डा. टीका ढकालले राखेको छोटो तर भावपूर्ण अभिव्यक्तिले पार्टी, नेतृत्व, नीति र जनताबीचको सम्बन्धबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

बैठकमा केन्द्रीय सदस्यहरूलाई आफ्ना धारणा राख्न तीन–तीन मिनेटको समय निर्धारण गरिएको थियो। समय सीमाका कारण कतिपय सदस्यले आफ्ना विषय छोट्याएर धारणा राख्नुपरेको थियो। तर डा. ढकालले भने तीन मिनेटभन्दा कम समयमै आफ्नो कुरा राख्दै बैठकमा सहभागी नेताहरूको ध्यान खिच्नुभएको थियो।

उहाँले लामो राजनीतिक भाषण गर्नुभएन। न त ठूला राजनीतिक शब्दावली प्रयोग गर्नुभयो। पार्टी अध्यक्षले प्रस्तुत गर्नुभएको प्रतिवेदनको एउटा शीर्षकभित्र समेटिएको विषयले आफू भावुक भएको प्रसंग उल्लेख गर्दै उहाँले छिमेकी एकल महिला काञ्छी तामाङको परिवारको उदाहरण प्रस्तुत गर्नुभयो।

काञ्छी तामाङका दुई छोरी, परिवारको आर्थिक अवस्था, रोजगारीको समस्या, छोरीहरूको शिक्षा र सुरक्षाको चिन्तालाई उहाँले पार्टी र राजनीतिको मूल प्रश्नसँग जोड्नुभयो। उहाँको प्रश्न थियो– ‘काञ्छी तामाङको घरमा एमालेप्रतिको भरोसा कसरी पुर्‍याउने ?’

डा. ढकालले आफू बैठकबाट के लिएर जाने र काञ्छी तामाङका छोरीहरूले एमालेको झण्डाभित्र आफ्नो भविष्य सुरक्षित देख्ने वातावरण कसरी निर्माण गर्ने भन्ने प्रश्नसमेत उठाउनुभएको थियो।

उहाँको यो प्रश्न एउटा परिवारको मात्र प्रश्न नभएको संकेत थियो। आर्थिक अभावसँग संघर्ष गरिरहेका हजारौँ परिवार, रोजगारीको खोजीमा रहेका युवा, छोरीहरूलाई गुणस्तरीय शिक्षा दिन चाहने तर आर्थिक अवस्थाले साथ नदिएका अभिभावक तथा छोरीहरूको सुरक्षालाई लिएर चिन्तित आमाबुबाको साझा प्रश्नका रूपमा उहाँले विषय उठाउनुभएको थियो।

राजनीति जनताको घरसम्म पुग्ने कि नपुग्ने ?

डा. ढकालको अभिव्यक्तिको मूल मर्म राजनीतिक दलको वास्तविक परीक्षा भाषण र घोषणामा नभई जनताको दैनिक जीवनमा देखिने परिणामबाट हुने भन्ने थियो।

नेकपा एमालेले अघि सारेको ‘सुखी नेपाली, समृद्ध नेपाल’ को अवधारणालाई उहाँले एउटा सामान्य परिवारको जीवनसँग जोडेर हेर्ने प्रयास गर्नुभएको थियो। आर्थिक समृद्धिको कुरा गरिरहँदा आर्थिक अभावमा बाँचिरहेको परिवारले त्यसको अनुभूति कसरी गर्ने भन्ने प्रश्न उहाँले उठाउनुभएको थियो।

पार्टीले अघि सारेका नीति, सिद्धान्त र राजनीतिक मार्गदर्शन जनताको वास्तविक जीवनमा कसरी पुग्छन् ? जनताको दुःखमा राज्य र राजनीतिक संगठन कसरी उभिन्छ ? रोजगारी, शिक्षा, सुरक्षा र अवसरका प्रश्नमा पार्टीले नागरिकलाई कसरी आशा दिलाउँछ ? उहाँको छोटो अभिव्यक्तिभित्र यस्ता प्रश्नहरू समेटिएका थिए।

यस अर्थमा उहाँको अभिव्यक्ति आगामी निर्वाचनका लागि मत माग्ने सामान्य राजनीतिक आग्रहभन्दा जनताको मनमा पार्टीप्रतिको भरोसा कसरी निर्माण गर्ने भन्ने आत्मसमीक्षाको विषयमा केन्द्रित देखिन्थ्यो।

कमजोरी सच्याएर अघि बढ्नुपर्ने सन्देश

डा. ढकालले पार्टीलाई कमजोर बनाउने आन्तरिक तथा बाह्य पक्षहरू धेरै हदसम्म सफल भएको र आत्मसमीक्षामा ढिलाइ भएकोतर्फ पनि संकेत गर्नुभएको थियो।

यद्यपि उहाँको अभिव्यक्तिमा निराशाभन्दा कमजोरी पहिचान गरेर सुधारसहित अघि बढ्न सकिन्छ भन्ने विश्वास देखिन्थ्यो। नेतृत्व अन्तरविरोधबाट बाहिर निस्कन थालेको विषयलाई उहाँले सकारात्मक रूपमा लिएको संकेत पनि गर्नुभएको थियो।

आगामी दिनमा नेकपा एमालेको नेता तथा कार्यकर्ता हुनुमा प्रत्येक सदस्यले गर्व गर्न सक्ने राजनीतिक वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने उहाँको धारणा थियो।

त्यसका लागि संगठन मात्र बलियो भएर नपुग्ने, राजनीतिक संस्कार, नैतिकता र जनतासँगको सम्बन्ध पनि बलियो हुनुपर्ने उहाँको जोड थियो।

राजनीतिक नैतिकता भनेको भाषणमा आदर्शका कुरा गर्नु मात्र नभई जनताको दुःखमा उभिनु, आलोचना सुन्नु, गल्ती स्वीकार गर्नु, जिम्मेवारी लिनु र सार्वजनिक जीवनमा मर्यादा कायम गर्नु पनि भएको उहाँको अभिव्यक्तिको मर्म थियो।

नयाँ पुस्ताको अपेक्षा बुझ्नुपर्ने चुनौती

डा. ढकालले अबको राजनीति बदलिएको समयको चेतनासँग जोडिनुपर्ने आवश्यकतासमेत औँल्याउनुभएको थियो।

समाजको संरचना, नागरिकको अपेक्षा, सूचना प्रविधिको प्रयोग र राजनीतिक सम्बन्धको स्वरूपमा आएको परिवर्तनलाई राजनीतिक दलहरूले आत्मसात् गर्नुपर्ने उहाँको संकेत थियो।

पुरानै शैली र व्यवहारबाट नयाँ पुस्ताको विश्वास जित्न कठिन हुने भन्दै उहाँले समयअनुकूल नीति, योजना र संगठन निर्माणमा जोड दिनुभएको थियो।

विशेषगरी प्राविधिक रूपमा दक्ष जनशक्ति, प्रविधिमैत्री संगठन र नयाँ पुस्ताका आकांक्षालाई सम्बोधन गर्ने नीति निर्माणमा पार्टीले ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता उहाँले औँल्याउनुभएको थियो।

उहाँको अभिव्यक्तिको सारमा ‘अब ढिला गर्नु हुँदैन’ भन्ने सन्देशसमेत स्पष्ट देखिन्थ्यो।

काञ्छी तामाङको आँखाबाट पार्टीलाई हेर्ने प्रयास

डा. ढकालको अभिव्यक्तिको सबैभन्दा मार्मिक पक्ष भनेकै पार्टीलाई पार्टी कार्यालयको दृष्टिकोणबाट मात्र नभई एउटा सामान्य नागरिकको घरको झ्यालबाट हेर्ने प्रयास थियो।

काञ्छी तामाङको आँखाबाट एमाले कस्तो देखिन्छ ? उनका छोरीहरूको भविष्यका लागि एमालेले के अर्थ राख्छ ? आर्थिक अभावमा बाँचेको परिवारले ‘समृद्ध नेपाल’ को अवधारणालाई कसरी अनुभूति गर्छ ? भन्ने प्रश्नमार्फत उहाँले ठूलो राजनीतिक बहसलाई एउटा सामान्य परिवारको जीवनसँग जोड्नुभएको थियो।

उहाँको अभिव्यक्ति आगामी निर्वाचनका लागि मत माग्ने सामान्य राजनीतिक आग्रहभन्दा जनताको मनमा पार्टीप्रतिको भरोसा कसरी निर्माण गर्ने भन्ने आत्मसमीक्षाको विषयमा केन्द्रित देखिन्थ्यो।

यसले राजनीतिक दल र जनताबीचको सम्बन्धको आधार के हो भन्ने प्रश्नसमेत उठाएको छ।

राजनीतिक दलको शक्ति केवल मतको संख्यामा मात्र नभई जनताको मनमा निर्माण भएको भरोसासँग पनि जोडिन्छ। त्यो भरोसा भाषणबाट मात्र नभई व्यवहार, नीति र नागरिकको जीवनमा देखिने परिणामबाट निर्माण हुने सन्देश डा. ढकालको अभिव्यक्तिमा देखिन्थ्यो।

जनताको दुःखमा साथ दिने, संकटमा भरोसाको केन्द्र बन्ने र नागरिकका आधारभूत आवश्यकता तथा आकांक्षालाई राजनीतिक प्राथमिकतामा राख्ने संगठन निर्माण गर्न सके मात्र नीति र सिद्धान्तले व्यवहारमा अर्थ पाउने उहाँको अभिव्यक्तिको मर्म थियो।

पार्टीको नीति र नेतृत्वलाई जनताको दैनिक जीवनसँग जोडेर हेर्नुपर्ने बहस

नेकपा एमालेको जारी केन्द्रीय कमिटी बैठकको आज तेस्रो दिन बाँकी केन्द्रीय सदस्यहरूले आफ्ना धारणा राख्ने कार्यक्रम छ।

बैठकमा पार्टीको समसामयिक अवस्था, संगठन, राजनीतिक कार्यदिशा, आगामी रणनीति तथा नेतृत्व र जनताबीचको सम्बन्धलगायत विषयमा केन्द्रीय सदस्यहरूले धारणा राखिरहेका छन्।

यसै क्रममा डा. ढकालले उठाउनुभएको ‘काञ्छी तामाङको घरमा एमालेप्रतिको भरोसा कसरी पुर्‍याउने ?’ भन्ने प्रश्नले पार्टीको नीति र नेतृत्वलाई जनताको दैनिक जीवनसँग जोडेर हेर्नुपर्ने बहसलाई थप सतहमा ल्याएको छ।