रामेछाप, जेठ २२ । वर्षौंदेखि आफ्नै घरको आँगनभित्र सीमित जीवन बिताइरहेका थिए उनीहरू। कोही आर्थिक अभावका कारण अस्पतालसम्म पुग्न सकेका थिएनन् भने कोही दुर्गम भूगोलका कारण उपचारको पहुँचबाट टाढा थिए। कतिपयलाई त घरभित्रबाट बाहिर निस्कनसमेत अरूको सहारा चाहिन्थ्यो। पीडा थियो, समस्या थियो, तर उपचारको आशा भने क्रमशः मर्दै गएको थियो।

तर यो साता उमाकुण्ड गाउँपालिकामा पुगेको एउटा घुम्ती स्वास्थ्य शिविरले उनीहरूको जीवनमा नयाँ आशाको दीप जलाइदिएको छ। उमाकुण्ड गाउँपालिकाको महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक शाखा, विकलाङ्ग मित्र समूह तथा बनेपास्थित अपाङ्गता बाल अस्पताल तथा पुनर्स्थापना केन्द्रको आयोजनामा सञ्चालन गरिएको शारीरिक अपाङ्गता पहिचान, स्वास्थ्य तथा पुनर्स्थापना घुम्ती शिविरले दुर्गम बस्तीका सयौँ नागरिकसम्म स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याएको हो।

जिल्लाको दुर्गम क्षेत्र मानिने उमाकुण्ड गाउँपालिकाको बाम्ती स्वास्थ्य चौकी र च्यादलुस्थित प्रीति आधारभूत अस्पतालमा सञ्चालन गरिएको शिविरमा सेवा लिन आउनेहरूको अनुहारमा उत्साह र आशा दुवै देखिन्थ्यो। उनीहरूमध्ये धेरैजना यस्ता थिए, जसले वर्षौँदेखि आफ्नो स्वास्थ्य समस्याबारे विशेषज्ञसँग परामर्श गर्ने अवसर पाएका थिएनन्।

कतिपयले पहिलो पटक आफ्नो रोगबारे स्पष्ट जानकारी पाए। कतिपयले उपचार सम्भव रहेछ भन्ने विश्वास पाए। र कतिपयले जीवनलाई सहज बनाउने सहायक सामग्री हात पार्दा आँखाभरि खुसीका आँसु लिए।

बाम्ती स्वास्थ्य चौकीमा आयोजित शिविरमा १०१ जना सेवाग्राहीले सेवा लिनुभयो। स्वास्थ्य परीक्षण, परामर्श तथा पुनर्स्थापना सम्बन्धी मूल्याङ्कनपछि थप उपचार आवश्यक देखिएका ३ जनालाई विशेषज्ञ उपचारका लागि रिफर गरिएको छ। उहाँहरूको निःशुल्क उपचारको व्यवस्था मिलाइएको आयोजकले जनाएको छ। साथै ३ जनालाई आवश्यक सहायक सामग्री प्रदान गरिएको छ।

त्यसैगरी, च्यादलुस्थित प्रीति आधारभूत अस्पतालमा आयोजित शिविरमा ८३ जना सेवाग्राहीले सेवा लिनुभयो। स्वास्थ्य परीक्षणपछि ६ जनालाई थप उपचारका लागि रिफर गरिएको छ भने ११ जनालाई सहायक सामग्री वितरण गरिएको छ।

यो शिविर केवल स्वास्थ्य परीक्षणको कार्यक्रम मात्र थिएन। धेरैका लागि यो जीवनमा हराउँदै गएको आत्मविश्वास फर्काउने अभियान थियो। उपचार पाउन नसक्ने नियति सम्झेर बसिरहेका नागरिकले आफ्नै गाउँमा विशेषज्ञ स्वास्थ्यकर्मी भेटेपछि भविष्यप्रति नयाँ भरोसा महसुस गरेका थिए।

उमाकुण्ड गाउँपालिका–२ का वडाध्यक्ष खम्बध्वज बस्नेतले दुर्गम क्षेत्रका नागरिकलाई गाउँमै स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले यस्तो कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको बताउनुभयो। कार्यक्रमा गाउँपालिका अध्यक्ष शेरबहादुर सुनुवार उपाध्यक्ष सावित्री सुनुवार लगायत सहभागि हुनुहुन्थ्याे । उहाँहरुकाे सहभागिताले  सेवा प्रदायक र स्थानीयलाई थप उत्साह थपेकाे थियाे ।

‘हाम्रा गाउँमा स्वास्थ्य संस्थाका भवन छन्, तर विशेषज्ञ चिकित्सकको अभाव छ। आर्थिक अवस्था कमजोर भएका धेरै नागरिक सदरमुकाम वा काठमाडौंसम्म पुग्न सक्नुहुन्न। त्यसैले सेवा नै गाउँमा ल्याउने प्रयास गरेका हौँ,’ बस्नेतले भन्नुभयो।

नेपालका धेरै दुर्गम गाउँमा अझै पनि अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू स्वास्थ्य सेवाको पहुँचबाट टाढा छन्। उनीहरूका लागि अस्पतालसम्म पुग्नु नै एउटा कठिन यात्रा हो। यस्तो अवस्थामा गाउँमै पुगेर सेवा दिने अभियानले उपचार मात्र दिएको छैन, समाजमा मानवीय संवेदना, सहकार्य र सामाजिक उत्तरदायित्वको उत्कृष्ट उदाहरण पनि प्रस्तुत गरेको छ।

कहिलेकाहीँ एउटा सानो प्रयासले कसैको जीवनमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ। उमाकुण्डमा सञ्चालन भएको यो शिविर त्यही परिवर्तनको एउटा सुन्दर उदाहरण बनेको छ। जहाँ स्वास्थ्य सेवा मात्रै पुगेन, त्यहाँ आशा पुगेको छ, आत्मविश्वास पुगेको छ र जीवनप्रति नयाँ भरोसा पुगेको छ।