काठमाडौं, कात्तिक ५ । विजयादशमीका दिन टीका थाप्न नभ्याएका आफन्त तथा छोरीचेलीका लागि आज एकादशीका दिन पनि दसैँको टीका लगाउने क्रम जारी छ।

आश्विन शुक्ल एकादशी अर्थात् पापाङ्कुशा एकादशीदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म मान्यजनबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्ने परम्परा नेपाली समाजका कतिपय स्थानमा रहँदै आएको छ।

दसैँको मुख्य दिन घर पुग्न नसकेका छोरीचेली, आफन्त तथा टाढा रहेका परिवारका सदस्य यस अवधिमा टीका थाप्न आउने गर्छन्। त्यसैले विजयादशमीपछि पनि घरघरमा टीका लगाउने र आफन्तसँग भेटघाट गर्ने क्रम जारी रहने गरेको छ।

पापाङ्कुशा एकादशीको धार्मिक महत्त्व

हिन्दु पात्रोअनुसार आश्विन शुक्ल पक्षको एघारौँ तिथिलाई पापाङ्कुशा एकादशी भनिन्छ। वैष्णव परम्परामा यस दिन भगवान् विष्णुको पद्मनाभ स्वरूपको पूजा–आराधना गर्ने धार्मिक मान्यता छ।

धार्मिक विश्वासअनुसार यस दिन व्रत बस्ने, पूजा–पाठ गर्ने र भगवान् विष्णुको उपासना गर्नाले पुण्य प्राप्त हुन्छ। व्रतालुले स्नान गरी चोखो वस्त्र धारण गरेर पूजा–आराधना गर्ने, फलाहार गर्ने तथा एकादशीको महात्म्य सुन्ने परम्परा छ।

दान र सेवाको महत्त्व

पापाङ्कुशा एकादशीमा सुन, तिल, जौ, अन्न, भूमि, छाता तथा जुत्ता दान गर्दा पुण्य प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ। आफ्नो क्षमताअनुसार गरिब, दुःखी तथा असहायलाई सहयोग गर्नु पनि धर्मको महत्त्वपूर्ण पक्ष मानिन्छ।

यस दिन विष्णु सहस्रनाम पाठ, भगवान् राम र कृष्णको स्तुति तथा भजन–कीर्तन गर्ने चलन पनि छ। वैष्णव समुदायका साथै अन्य भक्तजनले समेत यस दिनलाई धार्मिक आस्था र उपासनाका रूपमा मनाउने गर्छन्।

यसरी पापाङ्कुशा एकादशी धार्मिक आस्थासँगै दसैँको पारिवारिक भेटघाटको परम्परासँग पनि जोडिएको छ। विजयादशमीमा टीका थाप्न छुटेका आफन्तले कोजाग्रत पूर्णिमासम्म टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्ने अवसर पाउँछन्।