रामेछाप, भदाै ३ । केही महिलाले गाउँबाट सुरु गरेको सानो आर्थिक अभियान आज करोडौँको कारोबार गर्ने वित्तीय संस्थाका रूपमा स्थापित भएको छ। समुदायमा आधारित रहेर सदस्यको बचत संकलन र आवश्यकताअनुसार ऋण प्रवाह गर्दै अघि बढेको नवजागरण बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लिमिटेड मन्थलीले पछिल्लो समय लोभलाग्दो वित्तीय प्रगति हासिल गरेको छ।
सहकारीका व्यवस्थापक रमेश उदासका अनुसार संस्थाले सदस्यको विश्वासलाई आफ्नो मुख्य पूँजी बनाउँदै वित्तीय कारोबार विस्तार गर्दै लगेको हो। संस्थाको २०८३ साल श्रावण मसान्तसम्म कुल बचत निक्षेप ५३ करोड ८३ लाख रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ भने संस्थाको कुल सम्पत्ति ७५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ।
गाउँका महिलाको पहलबाट सुरु भएको संस्थाले आजको अवस्थामा आइपुग्दा हासिल गरेको यो प्रगतिले सामुदायिक सहकारी अभियानले स्थानीय तहमा सिर्जना गर्न सक्ने आर्थिक सम्भावनालाई समेत उजागर गरेको छ।सहकारीका व्यवस्थापक रमेश उदासका अनुसार संस्थाले सदस्यको विश्वासलाई आफ्नो मुख्य पूँजी बनाउँदै वित्तीय कारोबार विस्तार गर्दै लगेको हो। संस्थाको २०८३ साल श्रावण मसान्तसम्म कुल बचत निक्षेप ५३ करोड ८३ लाख रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ भने संस्थाको कुल सम्पत्ति ७५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ।
गाउँका महिलाको पहलबाट सुरु भएको संस्थाले आजको अवस्थामा आइपुग्दा हासिल गरेको यो प्रगतिले सामुदायिक सहकारी अभियानले स्थानीय तहमा सिर्जना गर्न सक्ने आर्थिक सम्भावनालाई समेत उजागर गरेको छ।
सानो सुरुवातदेखि करोडौँको कारोबारसम्म
सहकारीको यात्रा केवल आर्थिक तथ्यांकको कथा होइन। यो समुदायका मानिस, विशेषगरी महिलाले आफ्नै आवश्यकता र सम्भावनालाई आधार बनाएर सुरु गरेको अभियान कसरी संस्थागत बन्दै जान सक्छ भन्ने उदाहरण पनि हो।
सुरुवाती चरणमा सीमित स्रोत र साधनका बीच समुदायमा बचत गर्ने बानी विकास गर्ने र आवश्यक पर्दा आफ्नै संस्थाबाट आर्थिक स्रोत प्राप्त गर्न सकिने वातावरण बनाउने उद्देश्यले अघि बढेको नवजागरणले क्रमशः सदस्यको विस्तार, समयकाे माग अनुसार परमार्जन र सदस्यकाे विश्वास जित्दै गएको व्यवस्थापक उदास बताउनुहुन्छ।
सहकारीको मूल उद्देश्य नै समुदायमा आधारित वित्तीय सेवा विस्तार गर्नु भएकाले सदस्यको नियमित बचत, जिम्मेवार ऋण प्रवाह र संस्थागत अनुशासनलाई प्राथमिकतामा राखिएको उहाँको भनाइ छ। यसैको परिणामस्वरूप अहिले संस्थाको कारोबार करोडौँ रुपैयाँमा पुगेको छ। सहकारी महिलामा मात्र सिमित नभइ सबैकाे साझा सम्पत्ति बनेकाे छ ।
५३ करोडभन्दा बढी बचत
संस्थाको २०८३ श्रावण मसान्तसम्मको विवरण हेर्दा सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष सदस्यबाट संकलित बचत निक्षेप हो। संस्थामा ५३ करोड ८३ लाख ६५ हजार रुपैयाँभन्दा बढी बचत निक्षेप रहेको छ।
कुनै पनि सहकारी संस्थाको वास्तविक शक्ति सदस्यले संस्थामाथि गरेको विश्वासमा निर्भर हुन्छ। सदस्यले आफ्नो कमाइबाट बचत गरेको रकम संस्थामा जम्मा गर्नुले संस्थाप्रतिको विश्वासलाई प्रतिबिम्बित गर्छ। नवजागरणको हकमा पनि यही विश्वास क्रमशः ठूलो वित्तीय आधारमा परिणत भएको देखिन्छ।
व्यवस्थापक उदासका अनुसार सदस्यलाई नियमित बचततर्फ आकर्षित गर्ने, वित्तीय अनुशासन कायम गर्ने र आवश्यकता भएका सदस्यलाई सहज रुपमा ऋण उपलब्ध गराउने अभ्यासले संस्थाको कारोबार विस्तारमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। आर्थिक सुशासनकै कारण सहकारीले ब्राण्ड प्राप्त गरेकाे छ ।
३२ करोडभन्दा बढी ऋण लगानी
सहकारीले बचत संकलनमा मात्र आफूलाई सीमित नराखी सदस्यको आर्थिक आवश्यकता पूरा गर्ने उद्देश्यले ऋण लगानीलाई पनि निरन्तरता दिएको छ। विवरणअनुसार संस्थाको लगानीमा रहेको कुल ऋण ३२ करोड २६ लाख रुपैयाँभन्दा बढी छ। संस्थामा हाल ५३८ जना ऋणी सदस्य रहेको विवरणमा उल्लेख छ।
यसले सहकारीमा जम्मा भएको सदस्यको बचत पुनः समुदायभित्रै परिचालन भइरहेको देखाउँछ। बचतकर्ताको रकमलाई उत्पादन, व्यवसाय, रोजगारी, घरायसी आवश्यकता तथा अन्य आर्थिक गतिविधिमा परिचालन गर्न सके सहकारीले समुदायको आर्थिक गतिविधिलाई चलायमान बनाउन सक्छ।
यही अवधारणालाई व्यवहारमा उतार्दै नवजागरणले सदस्यको आवश्यकतालाई केन्द्रमा राखेर ऋण परिचालन गर्दै आएको व्यवस्थापक उदासको भनाइ छ।
९ हजारभन्दा बढी शेयर सदस्य
संस्थाको वित्तीय विस्तारसँगै सदस्यको आधार पनि विस्तार भएको छ। विवरणअनुसार संस्थामा ९ हजार १ सयभन्दा बढी शेयर सदस्य आबद्ध छन्। सदस्य संख्या बढ्दै जानु संस्थाको पहुँच विस्तारसँगै समुदायमा सहकारीप्रतिको विश्वास बढ्दै गएको संकेतका रूपमा लिन सकिन्छ।
गाउँबाट सुरु भएको संस्थाले सदरमुकाम मन्थलीमा सरेर यति ठूलो सदस्य आधार निर्माण गर्नु आफैँमा महत्वपूर्ण उपलब्धि हो।
सहकारीमा सदस्य केवल ग्राहक नभई संस्थाका मालिकसमेत हुने भएकाले सदस्य संख्या र शेयर पूँजीको विस्तार संस्थाको संस्थागत विकाससँग प्रत्यक्ष जोडिन्छ।
४ करोडभन्दा बढी शेयर पूँजी
नवजागरणको कुल शेयर पूँजी ४ करोड १७ लाख रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ। शेयर पूँजी सहकारीको आधारभूत संस्थागत पूँजी हो। सदस्यले लगानी गरेको शेयर रकमले संस्थालाई वित्तीय रूपमा बलियो बनाउनुका साथै सदस्यको स्वामित्व र सहभागिता पनि सुनिश्चित गर्छ।
संस्थाले चार करोडभन्दा बढी शेयर पूँजी निर्माण गर्नुले प्रारम्भिक चरणमा राखिएको सामुदायिक स्वामित्वको अवधारणा क्रमशः संस्थागत हुँदै गएको देखाउँछ।
जगेडा कोषमा पनि बलियो आधार
संस्थाले कारोबार विस्तारसँगै जोखिम व्यवस्थापन र संस्थागत स्थायित्वका लागि जगेडा कोष निर्माणमा समेत ध्यान दिएको छ।
विवरणअनुसार संस्थाको जगेडा कोष करिब ७ करोड रुपैयाँको हाराहारीमा पुगेको छ। त्यस्तै अन्य कोषहरूमा पनि रकम रहेको देखिन्छ।
सहकारी संस्थाका लागि जगेडा कोष महत्वपूर्ण हुन्छ। यसले संस्थाको वित्तीय स्थायित्व कायम गर्न र भविष्यमा आइपर्न सक्ने जोखिम सामना गर्न आधार तयार गर्छ।
यसरी हेर्दा नवजागरणले केवल कारोबारको आकार बढाउनेभन्दा पनि संस्थागत पूँजी र कोष निर्माणलाई पनि समानान्तर रूपमा अघि बढाएको देखिन्छ।
कुल सम्पत्ति ७५ करोडभन्दा माथि
नवजागरणको सबैभन्दा आकर्षक वित्तीय उपलब्धिमध्ये एक हो-संस्थाको कुल सम्पत्तिको आकार। २०८३ श्रावण मसान्तसम्मको विवरणअनुसार संस्थाको कुल सम्पत्ति ७५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ।
सानो समुदायबाट सुरु भएको सहकारीका सदस्य संख्या र सम्पत्ति यति ठूलो आकारमा पुग्नु सामान्य उपलब्धि होइन। यसले संस्थाले लामो समयदेखि निरन्तर वित्तीय कारोबार गर्दै सदस्यको विश्वास कायम राख्न सफल भएको संकेत गर्छ।
कुल सम्पत्तिको आकार बढ्दै जानुमा सदस्यको बचत, शेयर पूँजी, ऋण लगानी, वित्तीय लगानी तथा संस्थाले निर्माण गरेका विभिन्न कोषको योगदान रहेको देखिन्छ।
सदस्यको विश्वास नै वास्तविक पूँजी
व्यवस्थापक रमेश उदासका अनुसार संस्थाको पछिल्लो प्रगतिको मुख्य आधार सदस्यको विश्वास र संस्थाको सामुदायिक चरित्र हो।
उहाँका अनुसार सहकारीलाई केवल बचत संकलन र ऋण प्रवाह गर्ने संस्थाका रूपमा नभई सदस्यको आर्थिक जीवनसँग जोडिएको संस्थाका रूपमा अघि बढाउने प्रयास भइरहेको छ। “संस्थाको वास्तविक पूँजी सदस्यको विश्वास हो,” भन्ने मान्यताका साथ कारोबारमा पारदर्शिता, वित्तीय अनुशासन र सदस्यको हितलाई प्राथमिकतामा राखिएको उहाँ बताउनुहुन्छ।
सहकारीको वित्तीय आकार बढ्दै जाँदा त्यससँगै संस्थामाथिको जिम्मेवारी पनि बढ्ने भएकाले आगामी दिनमा संस्थागत सुशासन र सदस्यको हितलाई अझ बलियो बनाउँदै लैजाने चुनौती रहेको उहाँको भनाइ छ।
अबको चुनौती : आकारसँगै गुणस्तर कायम गर्ने
संस्थाको कारोबार बढ्नु आफैँमा सुखद उपलब्धि हो। तर कारोबारको आकारसँगै जोखिम र जिम्मेवारी पनि बढ्दै जान्छ। ५३ करोडभन्दा बढी बचत व्यवस्थापन गर्नु, ३२ करोडभन्दा बढी ऋण परिचालन गर्नु र ७५ करोडभन्दा बढी सम्पत्ति व्यवस्थापन गर्नु सानो जिम्मेवारी होइन।
अब नवजागरणका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती यही वित्तीय आकारलाई स्वस्थ, पारदर्शी र दिगो ढंगले व्यवस्थापन गर्नु हो।
सदस्यको बचत सुरक्षित राख्ने, ऋणको गुणस्तर कायम गर्ने, असल कर्जा र जोखिमयुक्त कर्जाबीच उचित सन्तुलन कायम गर्ने, पर्याप्त तरलता राख्ने तथा संस्थागत सुशासनलाई बलियो बनाउने विषय आगामी दिनमा अझ महत्वपूर्ण हुनेछन्।
व्यवस्थापक उदासका अनुसार संस्थाले आगामी दिनमा पनि सदस्यकेन्द्रित वित्तीय सेवा, पारदर्शिता र संस्थागत अनुशासनलाई प्राथमिकतामा राखेर अघि बढ्ने लक्ष्य लिएको छ।
केही महिलाले गाउँबाट सुरु गरेको सानो आर्थिक अभियान आज करोडौँको कारोबार गर्ने वित्तीय संस्थाका रूपमा स्थापित भएको छ। समुदायमा आधारित रहेर सदस्यको बचत संकलन र आवश्यकताअनुसार ऋण प्रवाह गर्दै अघि बढेको नवजागरण बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लिमिटेड मन्थलीले पछिल्लो समय लोभलाग्दो वित्तीय प्रगति हासिल गरेको छ।
सहकारीका व्यवस्थापक रमेश उदासका अनुसार संस्थाले सदस्यको विश्वासलाई आफ्नो मुख्य पूँजी बनाउँदै वित्तीय कारोबार विस्तार गर्दै लगेको हो। संस्थाको २०८३ साल श्रावण मसान्तसम्म कुल बचत निक्षेप ५३ करोड ८३ लाख रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ भने संस्थाको कुल सम्पत्ति ७५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ।
गाउँका महिलाको पहलबाट सुरु भएको संस्थाले आजको अवस्थामा आइपुग्दा हासिल गरेको यो प्रगतिले सामुदायिक सहकारी अभियानले स्थानीय तहमा सिर्जना गर्न सक्ने आर्थिक सम्भावनालाई समेत उजागर गरेको छ।
सानो सुरुवातदेखि करोडौँको कारोबारसम्म
सहकारीको यात्रा केवल आर्थिक तथ्यांकको कथा होइन। यो समुदायका मानिस, विशेषगरी महिलाले आफ्नै आवश्यकता र सम्भावनालाई आधार बनाएर सुरु गरेको अभियान कसरी संस्थागत बन्दै जान सक्छ भन्ने उदाहरण पनि हो।
सुरुवाती चरणमा सीमित स्रोत र साधनका बीच समुदायमा बचत गर्ने बानी विकास गर्ने र आवश्यक पर्दा आफ्नै संस्थाबाट आर्थिक स्रोत प्राप्त गर्न सकिने वातावरण बनाउने उद्देश्यले अघि बढेको नवजागरणले क्रमशः सदस्यको विस्तार, समयकाे माग अनुसार परमार्जन र सदस्यकाे विश्वास जित्दै गएको व्यवस्थापक उदास बताउनुहुन्छ।
सहकारीको मूल उद्देश्य नै समुदायमा आधारित वित्तीय सेवा विस्तार गर्नु भएकाले सदस्यको नियमित बचत, जिम्मेवार ऋण प्रवाह र संस्थागत अनुशासनलाई प्राथमिकतामा राखिएको उहाँको भनाइ छ। यसैको परिणामस्वरूप अहिले संस्थाको कारोबार करोडौँ रुपैयाँमा पुगेको छ। सहकारी महिलामा मात्र सिमित नभइ सबैकाे साझा सम्पत्ति बनेकाे छ ।
५३ करोडभन्दा बढी बचत
संस्थाको २०८३ श्रावण मसान्तसम्मको विवरण हेर्दा सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष सदस्यबाट संकलित बचत निक्षेप हो। संस्थामा ५३ करोड ८३ लाख ६५ हजार रुपैयाँभन्दा बढी बचत निक्षेप रहेको छ।
कुनै पनि सहकारी संस्थाको वास्तविक शक्ति सदस्यले संस्थामाथि गरेको विश्वासमा निर्भर हुन्छ। सदस्यले आफ्नो कमाइबाट बचत गरेको रकम संस्थामा जम्मा गर्नुले संस्थाप्रतिको विश्वासलाई प्रतिबिम्बित गर्छ। नवजागरणको हकमा पनि यही विश्वास क्रमशः ठूलो वित्तीय आधारमा परिणत भएको देखिन्छ।
व्यवस्थापक उदासका अनुसार सदस्यलाई नियमित बचततर्फ आकर्षित गर्ने, वित्तीय अनुशासन कायम गर्ने र आवश्यकता भएका सदस्यलाई सहज रुपमा ऋण उपलब्ध गराउने अभ्यासले संस्थाको कारोबार विस्तारमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। आर्थिक सुशासनकै कारण सहकारीले ब्राण्ड प्राप्त गरेकाे छ ।
३२ करोडभन्दा बढी ऋण लगानी
सहकारीले बचत संकलनमा मात्र आफूलाई सीमित नराखी सदस्यको आर्थिक आवश्यकता पूरा गर्ने उद्देश्यले ऋण लगानीलाई पनि निरन्तरता दिएको छ। विवरणअनुसार संस्थाको लगानीमा रहेको कुल ऋण ३२ करोड २६ लाख रुपैयाँभन्दा बढी छ। संस्थामा हाल ५३८ जना ऋणी सदस्य रहेको विवरणमा उल्लेख छ।
यसले सहकारीमा जम्मा भएको सदस्यको बचत पुनः समुदायभित्रै परिचालन भइरहेको देखाउँछ। बचतकर्ताको रकमलाई उत्पादन, व्यवसाय, रोजगारी, घरायसी आवश्यकता तथा अन्य आर्थिक गतिविधिमा परिचालन गर्न सके सहकारीले समुदायको आर्थिक गतिविधिलाई चलायमान बनाउन सक्छ।
यही अवधारणालाई व्यवहारमा उतार्दै नवजागरणले सदस्यको आवश्यकतालाई केन्द्रमा राखेर ऋण परिचालन गर्दै आएको व्यवस्थापक उदासको भनाइ छ।
९ हजारभन्दा बढी शेयर सदस्य
संस्थाको वित्तीय विस्तारसँगै सदस्यको आधार पनि विस्तार भएको छ। विवरणअनुसार संस्थामा ९ हजार १ सयभन्दा बढी शेयर सदस्य आबद्ध छन्। सदस्य संख्या बढ्दै जानु संस्थाको पहुँच विस्तारसँगै समुदायमा सहकारीप्रतिको विश्वास बढ्दै गएको संकेतका रूपमा लिन सकिन्छ।
गाउँबाट सुरु भएको संस्थाले सदरमुकाम मन्थलीमा सरेर यति ठूलो सदस्य आधार निर्माण गर्नु आफैँमा महत्वपूर्ण उपलब्धि हो।
सहकारीमा सदस्य केवल ग्राहक नभई संस्थाका मालिकसमेत हुने भएकाले सदस्य संख्या र शेयर पूँजीको विस्तार संस्थाको संस्थागत विकाससँग प्रत्यक्ष जोडिन्छ।
४ करोडभन्दा बढी शेयर पूँजी
नवजागरणको कुल शेयर पूँजी ४ करोड १७ लाख रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ। शेयर पूँजी सहकारीको आधारभूत संस्थागत पूँजी हो। सदस्यले लगानी गरेको शेयर रकमले संस्थालाई वित्तीय रूपमा बलियो बनाउनुका साथै सदस्यको स्वामित्व र सहभागिता पनि सुनिश्चित गर्छ।
संस्थाले चार करोडभन्दा बढी शेयर पूँजी निर्माण गर्नुले प्रारम्भिक चरणमा राखिएको सामुदायिक स्वामित्वको अवधारणा क्रमशः संस्थागत हुँदै गएको देखाउँछ।
जगेडा कोषमा पनि बलियो आधार
संस्थाले कारोबार विस्तारसँगै जोखिम व्यवस्थापन र संस्थागत स्थायित्वका लागि जगेडा कोष निर्माणमा समेत ध्यान दिएको छ।
विवरणअनुसार संस्थाको जगेडा कोष करिब ७ करोड रुपैयाँको हाराहारीमा पुगेको छ। त्यस्तै अन्य कोषहरूमा पनि रकम रहेको देखिन्छ।
सहकारी संस्थाका लागि जगेडा कोष महत्वपूर्ण हुन्छ। यसले संस्थाको वित्तीय स्थायित्व कायम गर्न र भविष्यमा आइपर्न सक्ने जोखिम सामना गर्न आधार तयार गर्छ।
यसरी हेर्दा नवजागरणले केवल कारोबारको आकार बढाउनेभन्दा पनि संस्थागत पूँजी र कोष निर्माणलाई पनि समानान्तर रूपमा अघि बढाएको देखिन्छ।
कुल सम्पत्ति ७५ करोडभन्दा माथि
नवजागरणको सबैभन्दा आकर्षक वित्तीय उपलब्धिमध्ये एक हो-संस्थाको कुल सम्पत्तिको आकार। २०८३ श्रावण मसान्तसम्मको विवरणअनुसार संस्थाको कुल सम्पत्ति ७५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ।
सानो समुदायबाट सुरु भएको सहकारीका सदस्य संख्या र सम्पत्ति यति ठूलो आकारमा पुग्नु सामान्य उपलब्धि होइन। यसले संस्थाले लामो समयदेखि निरन्तर वित्तीय कारोबार गर्दै सदस्यको विश्वास कायम राख्न सफल भएको संकेत गर्छ।
कुल सम्पत्तिको आकार बढ्दै जानुमा सदस्यको बचत, शेयर पूँजी, ऋण लगानी, वित्तीय लगानी तथा संस्थाले निर्माण गरेका विभिन्न कोषको योगदान रहेको देखिन्छ।
सदस्यको विश्वास नै वास्तविक पूँजी
व्यवस्थापक रमेश उदासका अनुसार संस्थाको पछिल्लो प्रगतिको मुख्य आधार सदस्यको विश्वास र संस्थाको सामुदायिक चरित्र हो।
उहाँका अनुसार सहकारीलाई केवल बचत संकलन र ऋण प्रवाह गर्ने संस्थाका रूपमा नभई सदस्यको आर्थिक जीवनसँग जोडिएको संस्थाका रूपमा अघि बढाउने प्रयास भइरहेको छ। “संस्थाको वास्तविक पूँजी सदस्यको विश्वास हो,” भन्ने मान्यताका साथ कारोबारमा पारदर्शिता, वित्तीय अनुशासन र सदस्यको हितलाई प्राथमिकतामा राखिएको उहाँ बताउनुहुन्छ।
सहकारीको वित्तीय आकार बढ्दै जाँदा त्यससँगै संस्थामाथिको जिम्मेवारी पनि बढ्ने भएकाले आगामी दिनमा संस्थागत सुशासन र सदस्यको हितलाई अझ बलियो बनाउँदै लैजाने चुनौती रहेको उहाँको भनाइ छ।
अबको चुनौती : आकारसँगै गुणस्तर कायम गर्ने
संस्थाको कारोबार बढ्नु आफैँमा सुखद उपलब्धि हो। तर कारोबारको आकारसँगै जोखिम र जिम्मेवारी पनि बढ्दै जान्छ। ५३ करोडभन्दा बढी बचत व्यवस्थापन गर्नु, ३२ करोडभन्दा बढी ऋण परिचालन गर्नु र ७५ करोडभन्दा बढी सम्पत्ति व्यवस्थापन गर्नु सानो जिम्मेवारी होइन।
अब नवजागरणका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती यही वित्तीय आकारलाई स्वस्थ, पारदर्शी र दिगो ढंगले व्यवस्थापन गर्नु हो।
सदस्यको बचत सुरक्षित राख्ने, ऋणको गुणस्तर कायम गर्ने, असल कर्जा र जोखिमयुक्त कर्जाबीच उचित सन्तुलन कायम गर्ने, पर्याप्त तरलता राख्ने तथा संस्थागत सुशासनलाई बलियो बनाउने विषय आगामी दिनमा अझ महत्वपूर्ण हुनेछन्।
व्यवस्थापक उदासका अनुसार संस्थाले आगामी दिनमा पनि सदस्यकेन्द्रित वित्तीय सेवा, पारदर्शिता र संस्थागत अनुशासनलाई प्राथमिकतामा राखेर अघि बढ्ने लक्ष्य लिएको छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्