काठमाडौँ, साउन २६ । मोटोपन र क्यान्सरबीचको सम्बन्ध यसअघि गरिएको अनुमानभन्दा अझ गम्भीर हुन सक्ने नयाँ अध्ययनले देखाएको छ। जर्मन क्यान्सर रिसर्च सेन्टर (डीकेएफजेट)का अनुसन्धानकर्ताहरूले कुल क्यान्सरका ११.५ प्रतिशतसम्मका घटना अत्यधिक तौल वा मोटोपनसँग सम्बन्धित हुन सक्ने निष्कर्ष निकालेका छन्।

यसअघि भएका अध्ययनले कुल क्यान्सरका करिब २ देखि ८ प्रतिशत घटना शरीरको अत्यधिक तौलका कारण हुने अनुमान गरेका थिए। तर, नयाँ अध्ययनले मोटोपन र क्यान्सरबीचको सम्बन्ध विगतमा कम आँकिएको हुन सक्ने देखाएको हो।

अध्ययनका अनुसार विशेषगरी पेट वरिपरि जम्मा हुने बोसो क्यान्सरको जोखिम बढाउने महत्वपूर्ण कारक हुन सक्छ। पेटको बोसोले शरीरमा दीर्घकालीन प्रदाह तथा मेटाबोलिक परिवर्तन गराउन सक्ने भएकाले क्यान्सर विकासमा भूमिका खेल्न सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ।

जर्मन क्यान्सर रिसर्च सेन्टरका महामारीविद् हर्मन ब्रेनर नेतृत्वको टोलीले बेलायतको यूके बायोबैंकमा आबद्ध ४ लाख ५८ हजार ५४३ महिला तथा पुरुषको स्वास्थ्यसम्बन्धी तथ्यांक विश्लेषण गरेको थियो। सहभागीलाई औसत १२ वर्षसम्म अनुगमन गरिएको थियो। सो अवधिमा करिब ५० हजार नयाँ क्यान्सरका घटना पहिचान भएका थिए।

बीएमआई मात्र पर्याप्त सूचक होइन

अनुसन्धानकर्ताहरूले मोटोपन मापन गर्न बडी मास इन्डेक्स (बीएमआई) मात्र पर्याप्त नहुने बताएका छन्। बीएमआई व्यक्तिको उचाइ र तौलका आधारमा निकालिन्छ। तर यसले शरीरमा रहेको बोसो र मांसपेशीको मात्रा तथा बोसो कुन भागमा बढी जम्मा भएको छ भन्ने देखाउँदैन।

नयाँ अध्ययनमा बीएमआईका अतिरिक्त कम्मरको घेरा र कम्मर–नितम्ब अनुपातलाई समेत विश्लेषण गरिएको थियो। यसबाट शरीरको बोसो, विशेषगरी पेट वरिपरि कति जम्मा भएको छ भन्नेबारे थप जानकारी प्राप्त भएको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्।

रेजेन्सबर्ग विश्वविद्यालयका महामारीविद् माइकल लाइट्जम्यानका अनुसार सबै प्रकारको बोसो शरीरका लागि समान हुँदैन। पेट वरिपरि जम्मा हुने बोसो शरीरमा दीर्घकालीन प्रदाह तथा मेटाबोलिक अवस्था सिर्जना गर्ने सक्रिय तन्तुका रूपमा काम गर्न सक्छ।

पेटको बोसोले उत्पादन गर्ने ‘एडिपोकाइन्स’ नामका संकेत अणुले कोषको वृद्धि, विभाजन तथा प्राकृतिक मृत्युजस्ता प्रक्रियामा प्रभाव पार्न सक्ने बताइएको छ। यस्ता परिवर्तनले ट्युमर विकास र वृद्धिका लागि अनुकूल वातावरण सिर्जना गर्न सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ।

पुराना अध्ययनको कमजोरी हटाएर विश्लेषण

नयाँ अध्ययनको महत्वपूर्ण पक्ष यसले अघिल्ला अनुसन्धानमा हुन सक्ने विधिगत त्रुटिलाई सम्बोधन गर्नु हो।

क्यान्सर विकास हुँदै गर्दा कतिपय व्यक्तिको तौल स्वाभाविक रूपमा घट्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा क्यान्सरको प्रारम्भिक चरणमा रहेका व्यक्तिलाई अध्ययनमा समावेश गर्दा मोटोपन र क्यान्सरबीचको वास्तविक सम्बन्ध कमजोर देखिन सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्।

यस प्रभावलाई कम गर्न अनुसन्धानकर्ताहरूले अध्ययनमा सहभागी भएको सुरुआती सात वर्षका तथ्यांकलाई मुख्य विश्लेषणबाट हटाएका थिए। सहभागी अध्ययनमा प्रवेश गरेको सात वर्षपछि देखिएका क्यान्सरका घटनालाई मात्र मुख्य विश्लेषणमा समावेश गरिएको थियो।

यसरी विश्लेषण गर्दा अत्यधिक तौल र क्यान्सरबीचको सम्बन्ध अझ स्पष्ट देखिएको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्।

महिलामा जोखिम बढी हुनसक्ने

अध्ययनले अत्यधिक तौल भएका महिलामा मोटोपनसँग सम्बन्धित क्यान्सरको जोखिम पुरुषको तुलनामा बढी हुनसक्ने संकेत गरेको छ। यद्यपि, यो निष्कर्षलाई थप अध्ययनबाट पुष्टि गर्न आवश्यक रहेको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्।

माइकल लाइट्जम्यानका अनुसार महिलामा देखिने केही प्रमुख क्यान्सर र शरीरमा अत्यधिक बोसोबीच हर्मोनसम्बन्धी सम्बन्ध हुन सक्छ। विशेषगरी स्तन, पाठेघर र अण्डाशयको क्यान्सरमा हर्मोनको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ।

शरीरमा अत्यधिक बोसो हुँदा एस्ट्रोजन हर्मोनको स्तरमा प्रभाव पर्न सक्ने भएकाले केही क्यान्सरको जोखिम बढ्न सक्ने बताइएको छ।

मोटोपन नियन्त्रणले क्यान्सरको जोखिम घटाउन सक्ने

मोटोपनलाई लामो समयदेखि मुटुरोग, उच्च रक्तचाप र टाइप–२ मधुमेहजस्ता गैरसर्ने रोगको प्रमुख जोखिम कारक मानिँदै आएको छ। तर, मोटोपन क्यान्सरसँग पनि सम्बन्धित रहेको विषयमा जनचेतना तुलनात्मक रूपमा कम रहेको अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ।

अत्यधिक तौल घटाउँदा मुटुरोग, स्ट्रोक र टाइप–२ मधुमेहको जोखिम घटाउन सहयोग पुग्ने प्रमाण छन्। नयाँ अध्ययनले मोटोपन नियन्त्रण तथा रोकथामले क्यान्सरको जोखिम घटाउन पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्ने संकेत गरेको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार मोटोपनसँग सम्बन्धित क्यान्सरको जोखिम ठूलो देखिनु चिन्ताको विषय भए पनि यसको रोकथाममा उल्लेख्य सम्भावना रहेको पक्षलाई सकारात्मक रूपमा लिन सकिन्छ।