काठमाडौं, कात्तिक २५ । अमेरिकाको भर्जिनिया राज्यमा नेपाली मूलकी ममता काफ्ले भट्टको हत्या प्रकरणमा उनका पति नरेश भट्टलाई अदालतले दोषी ठहर गरेको छ। अमेरिकाको प्रिन्स विलियम काउन्टीस्थित अदालतमा भएको सुनुवाइपछि जुरीले नरेशलाई प्रथम श्रेणीको हत्या (First-Degree Murder) सहित तीनवटा अभियोगमा दोषी ठहर गरेको हो।

अदालतको यो फैसलासँगै सन् २०२४ मा अमेरिकामा नेपाली समुदायलाई स्तब्ध बनाएको ममता काफ्ले भट्ट बेपत्ता प्रकरणले महत्वपूर्ण न्यायिक मोड लिएको छ। तर, यो घटनाको सबैभन्दा रहस्यमय र पीडादायी पक्ष अझै बाँकी छ-ममताको शव अहिलेसम्म फेला परेको छैन।

‘इन्साइड नोभा’का अनुसार जुरीले नरेशलाई प्रथम श्रेणीको हत्या, शव लुकाएको तथा मृत शरीरको अपमान वा बेइज्जती गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गरेको हो। अब अदालतले उनलाई दिने सजाय निर्धारण गर्न बाँकी छ। सजायसम्बन्धी अन्तिम सुनुवाइ सन् २०२७ मार्च १२ का लागि तोकिएको छ।

३९ वर्षीय नरेशले अदालतमा दिएको बयानमा ममताले आत्महत्या गरेको दाबी गर्दै उनको शव टुक्राटुक्रा पारेर फालेको स्वीकार गरेका थिए। यद्यपि, अदालतले उपलब्ध प्रमाण तथा सुनुवाइका आधारमा उनलाई हत्यासम्बन्धी अभियोगमा दोषी ठहर गरेको छ।

२८ वर्षीया ममता मनासास पार्कमा नर्सका रूपमा कार्यरत थिइन्। उनी सन् २०२४ जुलाई २९ देखि सम्पर्कविहीन भएकी थिइन्। उनको खोजी गर्ने क्रममा प्रहरी अनुसन्धानले घटनालाई सामान्य बेपत्ता प्रकरण नभई सम्भावित हत्याको गम्भीर अनुसन्धानतर्फ अघि बढाएको थियो।

विवादित वैवाहिक सम्बन्ध र घरेलु तनावबाट सुरु भएको घटना

ममता काफ्ले र नरेश भट्टको वैवाहिक जीवनमा समस्या रहेको विषय अनुसन्धानका क्रममा सार्वजनिक भएको थियो। अभियोजन पक्षले अदालतमा प्रस्तुत गरेका प्रमाणअनुसार उनीहरूबीच सम्बन्धविच्छेद, पारिवारिक विवाद र व्यक्तिगत स्वतन्त्रतालाई लिएर तनाव उत्पन्न भएको थियो।

अदालतमा प्रस्तुत विवरणअनुसार सन् २०२३ डिसेम्बरमा ममताको अनुहारमा चोट लागेको देखिने तस्बिर तथा भिडियोसमेत सार्वजनिक प्रमाणका रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो। त्यसपछि सन् २०२४ फेब्रुअरीमा पनि उनीहरूबीच विवाद भएको र ममताले आफ्नो परिचयपत्रसम्बन्धी कागजात नरेशले नियन्त्रणमा राखेको भन्दै प्रहरीलाई सम्पर्क गरेको विषय अदालतमा उठेको थियो।

‘इन्साइड नोभा’का अनुसार जुरीले नरेशलाई प्रथम श्रेणीको हत्या, शव लुकाएको तथा मृत शरीरको अपमान वा बेइज्जती गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गरेको हो। अब अदालतले उनलाई दिने सजाय निर्धारण गर्न बाँकी छ। सजायसम्बन्धी अन्तिम सुनुवाइ सन् २०२७ मार्च १२ का लागि तोकिएको छ।

ममताले आफ्ना दाजु तथा नजिकका साथीहरूसँग आफू असुरक्षित महसुस गरिरहेको बताएको विवरणसमेत सुनुवाइका क्रममा आएको थियो। उनका दाजु महेश काफ्लेले बहिनीले आफूलाई अनुहारमा चोट देखिने तस्बिर पठाएको र आफू सुरक्षित नरहेको बताएको बयान दिएका थिए।

अभियोजन पक्षले यी घटनालाई दम्पतीबीचको तनाव र सम्भावित हत्याको पृष्ठभूमिसँग जोडेर प्रस्तुत गरेको थियो। तर प्रतिरक्षा पक्षले भने यी विवरणले नरेशले नै हत्या गरेको प्रमाणित नगर्ने जिकिर गरेको थियो।

सन् २०२४ जुलाईमा कसरी बेपत्ता भइन् ममता ?

सन् २०२४ जुलाईको अन्तिम सातादेखि ममता अचानक सम्पर्कविहीन भइन्। उनी अमेरिकाको भर्जिनिया राज्यस्थित मनासास पार्कमा नर्सका रूपमा कार्यरत थिइन्। 

जुलाई २७ मा उनी अन्तिमपटक कार्यस्थलमा देखिएको विवरण अनुसन्धानका क्रममा आएको थियो। जुलाई २९ मा नेपालमा रहेकी उनकी आमाले छोरीसँग अन्तिमपटक भिडियो कुराकानी गरेकी थिइन्।

त्यसपछि ममतासँग परिवार, साथीभाइ तथा कार्यस्थलका सहकर्मीहरूको सम्पर्क हुन सकेन। उनी नियमित रूपमा काममा उपस्थित हुन छाडेपछि खोजी र अनुसन्धानको प्रक्रिया अघि बढ्यो।

प्रहरीले अगस्ट २ मा उनको अवस्थाबारे बुझ्न घरमा जाँच गरेको थियो। अगस्ट ५ मा नरेशले औपचारिक रूपमा पत्नी हराएको जानकारी प्रहरीलाई गराएका थिए।

तर, अनुसन्धान अघि बढ्दै जाँदा प्रहरीलाई नरेशका गतिविधिप्रति शंका लाग्न थाल्यो। उनले सुरुमा ममता घर छाडेर गएको र सम्भवतः न्युयोर्क वा टेक्सास पुगेको हुन सक्ने बताएका थिए।

अगस्ट ८ मा ममता हराएको सूचना सार्वजनिक गरिएको थियो। अगस्ट १५ मा प्रहरीले उनको बेपत्ता अवस्थालाई सामान्य नभई गम्भीर तथा सम्भावित अपहरण वा जबर्जस्ती बेपत्ता पारिएको घटनाका रूपमा अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको थियो।

अगस्ट २२, २०२४ मा प्रहरीले नरेशलाई शव लुकाएको आरोपमा पक्राउ गर्‍यो। पछि अनुसन्धानका आधारमा उनीमाथि प्रथम श्रेणीको हत्या र शवको अपमान गरेको अभियोगसमेत थपियो।

अनुसन्धानमा भेटिएका प्रमाणले कसरी बदल्यो घटनाको दिशा ?

ममता बेपत्ता भएपछि प्रहरीले उनको घर, नरेशको आवतजावत, विद्युतीय उपकरण, फोन र सवारीसाधनको गतिविधिलगायत विभिन्न पक्षमा अनुसन्धान गरेको थियो।

अभियोजन पक्षले अदालतमा प्रस्तुत गरेका प्रमुख प्रमाणहरूमा निम्न विषय समावेश थिए :

• विद्युतीय आरा र डीएनए परीक्षण : अनुसन्धानका क्रममा प्राप्त आरामा गरिएको परीक्षणमा ममताको डीएनएसँग मेल खाने जैविक नमुना भेटिएको वैज्ञानिकहरूले अदालतमा बताएका थिए।
• घरभित्र रगतका चिह्न : दम्पतीको शयनकक्षको कार्पेटमा भेटिएको दागमा ममता र उनकी छोरीको डीएनए हुन सक्ने वैज्ञानिक निष्कर्ष प्रस्तुत गरिएको थियो।
• किनमेलसम्बन्धी प्रमाण : ममता बेपत्ता हुने समय आसपास नरेशले फोहोर फाल्ने झोला, सफाइका सामग्री तथा अन्य सामान किनेको सीसीटीभी फुटेज अदालतमा देखाइएको थियो।
• फोहोर व्यवस्थापन केन्द्रमा आवतजावत : नरेशको मोबाइल फोन तथा गाडीको गतिविधिसम्बन्धी विवरणबाट उनी विभिन्न फोहोर संकलन तथा व्यवस्थापन केन्द्र पुगेको अभियोजन पक्षले दाबी गरेको थियो।
• इन्टरनेट खोजी र डिजिटल गतिविधि : कसरी हत्या गर्न सकिन्छ, जीवनसाथी बेपत्ता भएमा के हुन्छ र पत्नी हराएपछि सम्बन्धविच्छेद गर्न मिल्छ कि मिल्दैन भन्ने विषयमा खोजी गरिएको विवरण पनि अदालतमा प्रस्तुत भएको थियो।

यी प्रमाणहरूले ममताको मृत्यु भएको र शव लुकाइएको अभियोजन पक्षको दाबीलाई बल पुर्‍याएको थियो। यद्यपि प्रतिरक्षा पक्षले केही प्रमाणको व्याख्या र तिनले हत्याको प्रत्यक्ष पुष्टि गर्ने विषयमा प्रश्न उठाएको थियो।

अदालतमा नरेशको स्वीकारोक्ति : शव टुक्राटुक्रा पारेको दाबी

मुद्दाको सुनुवाइका क्रममा नरेशले दिएको बयानले घटनालाई थप चर्चामा ल्यायो। उनले अदालतमा आफूले सन् २०२४ जुलाई ३० को बिहान ममतालाई घरको शयनकक्षमा अचेत अवस्थामा भेटेको दाबी गरेका थिए। ममताले विषादी वा औषधि सेवन गरेर आत्महत्या गरेको हुन सक्ने उनको भनाइ थियो।

उनले आफूले ममतालाई बचाउने प्रयास गरेको तर असफल भएपछि डर र मानसिक तनावका कारण प्रहरीलाई खबर नगरेको जिकिर गरेका थिए।

नरेशले ममताको शवलाई विद्युतीय आरालगायतका औजार प्रयोग गरेर टुक्राटुक्रा पारेको र विभिन्न फोहोर संकलन केन्द्रमा फालेको स्वीकार गरेका थिए। तर उनले आफूले हत्या नगरेको र ममताले आत्महत्या गरेको दाबी भने छाडेनन्।

अभियोजन पक्षले उनको यो बयानलाई अविश्वसनीय भन्दै हत्या लुकाउन बनाइएको कथा भएको जिकिर गरेको थियो। अभियोजन पक्षका अनुसार शव नष्ट गर्ने र प्रमाण मेटाउने गतिविधि योजनाबद्ध रूपमा गरिएको थियो।

यसरी शव टुक्राटुक्रा पारेको स्वीकार गरे पनि नरेशले हत्याको जिम्मेवारी अस्वीकार गर्नु नै मुद्दाको मुख्य विवाद बनेको थियो।

करिब छ साताको सुनुवाइपछि दोषी ठहर

ममताको हत्या प्रकरणमा अदालतमा करिब छ सातासम्म सुनुवाइ चलेको थियो। अभियोजन पक्षले अनुसन्धान अधिकारी, फरेन्सिक विशेषज्ञ, ममताका साथी, सहकर्मी तथा परिवारका सदस्यसहित विभिन्न साक्षी प्रस्तुत गरेको थियो।

अदालतमा करिब ८० भन्दा बढी साक्षीको बयान र ठूलो सङ्ख्यामा प्रमाण प्रस्तुत गरिएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

नरेशको प्रतिरक्षा पक्षले भने ममताको शव फेला नपरेको, मृत्युको वास्तविक कारण चिकित्सकीय परीक्षणबाट पुष्टि नभएको र परिस्थितिजन्य प्रमाणका आधारमा मात्रै हत्याको निष्कर्ष निकाल्न नमिल्ने तर्क गरेको थियो।

सन् २०२४ जुलाईको अन्तिम सातादेखि ममता अचानक सम्पर्कविहीन भइन्। उनी अमेरिकाको भर्जिनिया राज्यस्थित मनासास पार्कमा नर्सका रूपमा कार्यरत थिइन् । जुलाई २७ मा उनी अन्तिमपटक कार्यस्थलमा देखिएको विवरण अनुसन्धानका क्रममा आएको थियो। जुलाई २९ मा नेपालमा रहेकी उनकी आमाले छोरीसँग अन्तिमपटक भिडियो कुराकानी गरेकी थिइन्। त्यसपछि ममतासँग परिवार, साथीभाइ तथा कार्यस्थलका सहकर्मीहरूको सम्पर्क हुन सकेन। उनी नियमित रूपमा काममा उपस्थित हुन छाडेपछि खोजी र अनुसन्धानको प्रक्रिया अघि बढ्यो।

तर नोभेम्बर १०, २०२६ अर्थात् कात्तिक २४ गते मंगलबार जुरीले नरेशलाई तीनवटै अभियोगमा दोषी ठहर गर्‍यो। जुरीले करिब पाँच घण्टाको छलफलपछि निर्णयमा पुगेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

यससँगै ममता काफ्ले भट्टको हत्यासम्बन्धी लामो अनुसन्धान र अदालती प्रक्रियाले महत्वपूर्ण निष्कर्ष प्राप्त गरेको छ।

कस्तो सजाय हुन सक्छ नरेशलाई ?

भर्जिनियाको कानुनअनुसार प्रथम श्रेणीको हत्यामा २० वर्षदेखि जन्मकैदसम्मको सजाय हुन सक्छ। शव लुकाउने तथा मृत शरीरको अपमान गर्ने अन्य दुई अभियोगमा पनि थप कैद सजाय हुन सक्ने व्यवस्था छ।

अदालतले नरेशको सजाय निर्धारण गर्ने अन्तिम सुनुवाइ सन् २०२७ मार्च १२ का लागि तोकेको छ।  

शव अझै भेटिएन, परिवारको पीडा कायमै

अदालतले नरेशलाई हत्यामा दोषी ठहर गरे पनि ममताको शव भने अहिलेसम्म फेला परेको छैन। यही विषयले परिवारलाई सबैभन्दा बढी पीडा दिएको छ।

नेपालमा रहेका ममताका परिवारका सदस्यले छोरीको अवस्थाबारे लामो समयसम्म अनिश्चितता सहनुपरेको छ। विशेषगरी उनकी आमाले छोरीसँग नियमित भिडियो कुराकानी गर्ने गरेको र सम्पर्कविहीन भएपछि लगातार खोजी तथा न्यायको प्रतीक्षा गरेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

ममताकी सानी छोरीसमेत आमाविहीन भएकी छन्। उनको भविष्य र परिवारको पीडा यो घटनाको अर्को संवेदनशील पक्ष बनेको छ।

यो घटनाले अमेरिकामा रहेका नेपाली समुदायलाई समेत गहिरो प्रभाव पारेको छ। नेपाली मूलकी एक महिलाको आफ्नै वैवाहिक सम्बन्धभित्र भएको भनिएको हिंसात्मक घटनाले घरेलु हिंसा, महिलाको सुरक्षा, पारिवारिक सम्बन्धमा देखिने जोखिम र पीडितले समयमै सहयोग पाउने अवस्थाबारे गम्भीर बहस सिर्जना गरेको छ।

अदालतको फैसलाले ममताको हत्यामा न्यायिक जिम्मेवारी निर्धारण गरेको छ। तर उनको शव फेला पार्ने र परिवारलाई अन्तिम संस्कार गर्न पाउने वातावरण बनाउने प्रश्न भने अझै अनुत्तरित छ।

ममताको शरीर फेला नपरे पनि प्रमाण र साक्षीका आधारमा हत्याको दोषी ठहर हुन सक्ने अमेरिकी न्यायिक प्रक्रियाको यो घटना नेपाली समुदायका लागि निकै गम्भीर र स्मरणीय बनेको छ।