काठमाडौं, असोज २६ । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको प्रस्थान कक्षबाट दैनिक हजारौँ नेपाली विदेशिने गरेका छन्। कोही उच्च शिक्षा र राम्रो अवसरको खोजीमा विदेश पुगिरहेका छन् भने कोही परिवारको गुजारा चलाउन र ऋण तिर्न रोजगारीका लागि देश छाड्न बाध्य छन्।

विदेशिने नेपालीको यात्रामा खुसी र पीडा दुवै मिसिएका छन्। आर्थिक रूपमा सम्पन्न परिवारका कतिपय युवा घुमफिर, अध्ययन र अवसरका लागि युरोप तथा अमेरिकातर्फ लागिरहेका छन्। अर्कोतर्फ, सीमित आम्दानी भएका परिवारका युवा खाडी मुलुकसहित विभिन्न देशमा श्रम गर्न जाने गरेका छन्।

विदेशिनेहरूको अवस्था र उद्देश्य फरक भए पनि उनीहरूका पछाडि परिवार, सपना र भविष्यको चिन्ता जोडिएको हुन्छ। कतिपयका लागि विदेश यात्रा नयाँ अवसरको सुरुवात हो भने कतिपयका लागि बाध्यताको बाटो।

देशभित्र पर्याप्त रोजगारीको अवसर नहुनु, महँगी बढ्नु, गुणस्तरीय शिक्षा र स्वास्थ्य सेवामा सहज पहुँच नहुनु तथा उद्यम गर्न आवश्यक पुँजी र सहुलियतपूर्ण ऋण नपाउनुजस्ता समस्याले धेरै युवालाई विदेशतर्फ धकेलिरहेको छ।

योग्यता र सीप भएका युवाले समेत आफूले चाहेजस्तो काम नपाउने अवस्था छ। कृषि क्षेत्रमा लाग्न चाहनेले मल, सिँचाइ र बजारको समस्या झेल्नुपरेको छ भने साना व्यवसाय सुरु गर्न चाहनेले लगानी जुटाउन कठिनाइ भोगिरहेका छन्। श्रम गर्नेहरूले पनि आफ्नो पसिनाको उचित मूल्य नपाएको गुनासो गर्दै आएका छन्।

यस्तो अवस्थामा परिवारको दैनिक खर्च धान्न, छोराछोरीलाई पढाउन र ऋण तिर्नकै लागि कतिपयले चर्को ब्याजमा ऋण लिनुपरेको छ। त्यसपछि पासपोर्ट बनाउनदेखि विदेश जाने प्रक्रिया पूरा गर्नसम्म संघर्ष गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ।

विदेशिने क्रममा उनीहरूले आफू जन्मिएको घर, हुर्किएको आँगन र परिवारको साथ छाड्नुपर्छ। झ्यालबाट बिदाइको दृश्य हेरिरहेका वृद्ध आमाबुबा, ढोकासम्म पुर्‍याउन आएका जीवनसाथी र ‘बाबा, मलाई नछाड्नु’ भन्दै अँगालो हाल्ने साना छोराछोरीलाई छाडेर परदेशिनुपर्ने पीडा धेरैका लागि असह्य हुन्छ।

दसैँ–तिहारजस्ता चाडपर्व परिवारसँगै मनाउने चाहना हुँदाहुँदै पनि रोजगारीको बाध्यताले कतिपय नेपालीलाई घरबाट टाढा पुर्‍याउँछ। परिवारको सुखका लागि विदेशिने उनीहरू आफ्नै खुसी र रहरलाई पछाडि छाड्न बाध्य हुन्छन्।

यसले नेपाली समाजमा आर्थिक असमानता र अवसरको विभाजनबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। एकातिर विदेश जाने अवसरलाई नयाँ सम्भावनाका रूपमा हेर्ने वर्ग छ भने अर्कोतिर घरपरिवारको आधारभूत आवश्यकता पूरा गर्नकै लागि देश छाड्नुपर्ने बाध्यतामा रहेका नागरिक छन्।

युवालाई स्वदेशमै सम्मानजनक रोजगारी, गुणस्तरीय शिक्षा, सहज स्वास्थ्य सेवा र उद्यमका अवसर उपलब्ध गराउन सके विदेशिने बाध्यता घटाउन सकिन्छ। देशमै भविष्य देख्ने वातावरण निर्माण गर्नु राज्य र सम्बन्धित निकायका लागि महत्त्वपूर्ण चुनौती बनेको छ।

विदेशिने प्रत्येक युवासँग एउटा सपना हुन्छ। तर त्यो सपना पूरा गर्न आफ्नै घर, परिवार र देश छाड्नुपर्ने बाध्यता अन्त्य कहिले हुन्छ?