काठमाडौं, बैशाख ११

सहिद धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रका निर्देशक एवम् वरिष्ठ मृगौला प्रत्यारोपण सर्जन प्राध्यापक डा. प्रेमराज ज्ञवालीले मृगौलाको प्रत्यारोपण गर्न अनिवार्य चाँहिने एचएलए मेसिन नेपालमा आएको बताउनुभएको छ । उहाँले अंगको क्रस म्याच गर्ने मेसिनलाई एचएलए भनिने पनि जानकारी दिनुभयो ।

उहाँले भन्नुभयो,‘प्रत्यारोपण गर्दा एक व्यक्तिको मृगौला अर्को व्यक्तिको शरीरमा राखिन्छ। कुनै पनि व्यक्तिको ‘ओ’ समूहको रगत अर्को ‘ओ’ समूहै भएको व्यक्तिमा चडाउँदासमेत रियाक्सन हुन सक्छ । उसको शरीरले त्यो रगत नलिन सक्छ, त्यस्तै कुनै दाताले मृगौला दिए पनि लिने मान्छेको शरीरले लिन्छ कि लिँदैन, उसको शरीरले लिएको मृगौला फाल्नसक्ने अवस्था कति छ भनेर जाँच्ने एक किसिमको परीक्षण हो एचएलए प्रविधि ।’

यसअघि नेपालमा मृगौला प्रत्यारोपणका लागि एचएलए परीक्षण गर्न भारत पठाउनुपर्ने थियो । त्यसका लागि कम्तिमा ५÷७ दिन समय लाग्ने गरेपनि हाल कोरोना महामारीका कारण २/३ हप्तै कुर्नुपर्ने बाध्यता छ र खर्च ८०/९० हजार लाग्ने गरेकोमा अब नेपालमा आधा भन्दा कम खर्च र २४ घन्टामै रिपोर्ट पाइने भएको हो ।

यता अब ब्रेन डेथ भएका व्यक्तिको अंगसमेत अर्को व्यक्तिको शरीरमा प्रत्यारोपण गर्न सकिने भएको छ । नेपालमा एचएलए मेसिन नभएकै कारण ब्रेन डेथ भएका व्यक्तिको अंग अरूको शरीरमा राख्न कठिन थियो तर अब सहज हुने भएको हो । ब्रेन डेथ बिरामी भएका व्यक्तिको अंग कुन व्यक्तिलाई दिने भनेर त्यसको प्राथमिकता निर्धारण गर्नुपर्छ । प्राथमिकता छुट्ट्याउने यस मेसिनले अब कुन बिरामीमा ब्रेन डेथ भएको व्यक्तिको अंग मिल्छ त्यसको परीक्षण हुन्छ ।

यसअघि प्रविधि नहुँदा ब्रेन डेथ भएको व्यक्तिलाई १० दिनसम्म राख्नुपर्ने हुँदा परिवारलाई शव बुझाउन समेत कठिन हुने गरेको थियो । केन्द्रले मानव अंगको प्रत्यारोपण सेवा विस्तार गर्ने, ब्रेन डेथ भएका व्यक्तिको अंग अरूलाई प्रत्यारोपण गर्ने लगायतका काम गर्दै आएको छ । हालसम्म केन्द्रले ७ सय २९ जना विरामीमा मृगौला प्रत्यारोपण गरिसकेको छ। कोरोनाका कारण केही समय रोकिए पनि मृगौला प्रत्यारोपणलाई अस्पतालले निरन्तरता दिँदै आएको छ ।