काठमाडौं, जेठ २७ । यतिबेला तराइमा यतिबेल खपि नसक्नु गर्मी छ । दिउँसाे घर बाहिर निस्कन सक्ने अवस्था नै छैन । गरेमीले गर्दा विद्यालय बन्द गरिएकाे छ।

अधिकांश विद्यार्थी घरमै छन्, शिक्षकहरू पनि बिदाको समय बिताइरहेका छन्। तर चितवनको शान्तिपुरस्थित नेपाल पुलिस स्कुलका शिक्षकहरूका लागि भने यो बिदा फरक बनेको छ। उनीहरू विद्यार्थीको घरदैलोमै पुगेर उनीहरूको सिकाइ, व्यवहार र पारिवारिक वातावरणबारे जानकारी लिइरहेका छन्।

अत्यधिक गर्मीका कारण नियमित पठनपाठन सञ्चालन गर्न कठिन भएपछि विद्यालयले केही दिनका लागि गर्मी बिदा दिएको हो। तर बिदा भनेको पढाइबाट पूर्ण विश्राम नभई सिकाइलाई अझ प्रभावकारी बनाउने अवसर पनि हो भन्ने सन्देश दिँदै विद्यालयले शिक्षक–शिक्षिकाहरूलाई विद्यार्थीको घरघरमा परिचालन गरेको छ।

शिक्षकहरू विद्यार्थीको घरमै पुगेर उनीहरूले विद्यालयबाट दिइएको गृहकार्य पूरा गरे–नगरेको, अध्ययनका लागि उपयुक्त वातावरण भए–नभएको, दैनिक जीवनशैली कस्तो रहेको तथा आचरण र व्यवहार कस्तो छ भन्ने विषयमा अभिभावकसँग छलफल गरिरहेका छन्। यसले अभिभावक, शिक्षक र विद्यार्थीबीचको सम्बन्धलाई थप बलियो बनाएको छ।

विद्यालयको यो अभ्यासले शिक्षा भनेको केवल कक्षाकोठामा सीमित विषय नभई विद्यार्थीको समग्र विकाससँग जोडिएको प्रक्रिया हो भन्ने सन्देश दिएको छ। शिक्षकको घरदैलो उपस्थितिले विद्यार्थीहरूमा जिम्मेवारीबोध बढ्नुका साथै अभिभावकहरू पनि आफ्ना बालबालिकाको शिक्षाप्रति अझ सचेत बन्न थालेका छन्।

यस्ता कार्यक्रमले विद्यालय र समुदायबीचको दूरी घटाउँछ। विद्यार्थीको वास्तविक अवस्था बुझ्न, सिकाइमा देखिएका समस्या पहिचान गर्न तथा आवश्यक परामर्श दिन पनि घरभेट कार्यक्रम प्रभावकारी बनेकाे छ ।

नेपाल पुलिस स्कुलको यो अभ्यास अन्य विद्यालयका लागि पनि अनुकरणीय उदाहरण बन्न सक्छ। बिदाको समयलाई केवल आरामको अवधि नभई सिकाइको निरन्तरता, अभिभावकसँगको सहकार्य र विद्यार्थीको समग्र विकासका लागि उपयोग गर्न सकिने सन्देश यसले दिएको छ।

आजको प्रतिस्पर्धात्मक समयमा केवल पाठ्यपुस्तकको ज्ञान पर्याप्त हुँदैन। विद्यार्थीको अनुशासन, जीवनशैली, अध्ययन बानी र पारिवारिक वातावरणलाई समेत बुझेर अघि बढ्दा मात्रै गुणस्तरीय शिक्षा सम्भव हुन्छ। नेपाल पुलिस स्कुलले सुरु गरेको यो अभ्यासले ‘शिक्षक केवल पढाउने व्यक्ति होइनन्, विद्यार्थीको भविष्य निर्माणका सहयात्री पनि हुन्’ भन्ने भावलाई जीवन्त बनाएको छ।

यस्ता साना तर प्रभावकारी प्रयासले शिक्षा क्षेत्रमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छन्। यदि अन्य विद्यालयहरूले पनि आफ्नो अवस्था र आवश्यकताअनुसार यस्ता अभ्यासलाई आत्मसात् गर्ने हो भने विद्यालय, अभिभावक र विद्यार्थीबीचको सहकार्य अझ सुदृढ बन्ने विश्वास गर्न सकिन्छ।