एजेन्सी, २१ भदौ । युरोपेली देश कोसोभोमा अहिले हरेक घण्टा बिजुली गइरहेको छ । दिन र रात गरेर ६ घण्टासम्मको लोडसेडिङले २० लाख जनसंख्या भएको मुलुकको समस्या थपिएको छ । यो युरोपको पहिलो देश हो जहाँ विद्युत कटौती र ग्यास अभावले भविष्य अन्धकार देखाएको छ।

राजधानी प्रिस्टाइनमा स्थित इनडेककी उर्जा विशेषज्ञ लिरोन जोसेज भन्छिन् ‘यो जाडोमा यो समस्या चार गुणाले बढ्छ बुझ्दैनन्। यहाँ जनताले अहिले पनि सर्वसाधारणले चिसै पानीले कम चलाउनु परेको छ भने कार्यालयमा विद्युत खतप कटौती गर्नु परेको छ ।’

रुसले पाइपलाइन बन्द गर्यो
हालै रुसले जर्मनी जाने महत्वपूर्ण ग्यास पाइपलाइन अनिश्चितकालका लागि बन्द गरेको छ । शुक्रबार, रुसको सबैभन्दा ठूलो ग्यास कम्पनी ग्याजप्रोमले नर्ड स्ट्रिम पाइपलाइन पुनः खोल्ने तर यसको इन्जिन मर्मत नभएसम्म बन्द रहने बताएको छ ।

यो पाइपलाइन बन्द भएपछि अब युरोपमा ऊर्जा संकट गहिरिने अनुमान गरिएको छ । युरोपका धेरै विज्ञहरूले यस अवस्थाको लागि रुसलाई दोष दिइरहेका छन्। यो जाडो युरोपका लागि निकै घातक हुनसक्ने उनीहरूको भनाइ छ । यहाँको अवस्था बिग्रदै गएको भन्दै बेवास्ता गर्न नसकिने उनीहरूको भनाइ छ ।

ऊर्जा शक्तिको आवाज
भदौ महिनामा प्राकृतिक ग्यासको मूल्य ६१० प्रतिशतले बढेर प्रति हजार घनमिटर ३ हजार १०० डलर पुगेको छ । युक्रेनको राजधानी कीभमा रहेको अमेरिकी दूतावासमा तैनाथ सुरिया जयन्ती भन्छिन्, ‘यस्तो अवस्थामा हरेक घरमा बिजुली र घर न्यानो राख्नको लागि चर्को मूल्य तिर्नुपर्नेछ ।’

युरोपेली सरकारहरूले साना उपभोक्ताहरूलाई मद्दत गर्न पहिले नै २७९ बिलियन विनियोजन गरिसकेका छन्, तर यो रकम धेरै कम हुन्छ। यो जाडोमा बेलायतका ८.५ मिलियन मानिसले ‘ऊर्जा गरिबी’को सामना गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

धेरै ठाउँमा ब्ल्याकआउट पनि सुरु भएको छ । हरेक ६ घण्टापछि दुई घण्टासम्म विद्युत् कटौती हुने गरेको छ । यस्तै अवस्था युरोपका अन्य केही देशहरूमा पनि हुने देखिएको छ ।

रूसको ठूलो हतियार
ग्यासप्राम रूसको सरकारी स्वामित्वमा रहेको ग्यास कम्पनी हो र यसले २०२१ देखि युरोपेली देशहरूमा ग्यास आपूर्ति कटौती गर्दै आएको छ । सुरियाले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले आफ्ना विपक्षीहरू विरुद्ध कल्पना नगरेको हतियार प्रयोग गर्न थालेको बताउँछन् ।

यो नयाँ रणनीति हो र विस्तारै पुटिन यसमा सफल हुँदैछन् । अब खतरा यो छ कि ग्याजप्रोमले रूसमा लगाइएको प्रतिबन्धहरू अन्तर्गत युरोपमा आपूर्ति पूर्ण रूपमा कटौती गर्न सक्छ ।

सबैभन्दा ठूलो बजार
युरोपको ऊर्जा बजार पूर्णतया रूसमा निर्भर छ। विगत १० वर्षमा रुसले बिजुली र ग्यास बेचेर मात्र युरोपबाट १२० अर्ब डलर राजस्व कमाएको छ । यस्तो अवस्थामा रुसले यस्तो कदम चाल्नुअघि सोच्नुपर्ने विज्ञहरुको विश्वास छ ।

ग्यासप्रामको कटौती को कारण, जर्मनी मा ग्यास भण्डार २०२१ देखि खाली हुन थालेको छ। मार्च २०२२ देखि, ग्यासप्रामले कुनै न कुनै बहानामा ग्यास आपूर्ति रोक्दै आएको छ। ग्यासप्रामले फिनल्याण्ड, डेनमार्क, जर्मनी, नेदरल्यान्ड्स, पोल्याण्ड र बुल्गेरिया लगायत छवटा देशहरूमा ग्यास आपूर्ति कटौती गरेको छ।

चीनले फाइदा उठाइरहेको छ
ग्यासप्रामले अब चीनलाई ग्यास आपूर्ति गरिरहेको छ । सर्बियाको प्राकृतिक ग्यास पाइपलाइनमार्फत चीनमा ग्यास निर्यात भइरहेको छ। यो ग्यास लाइन सर्बिया देखि पूर्वी चीन सम्म जान्छ।

सन् २०२१ देखि ग्यास निर्यात ६१ प्रतिशतले बढेको छ भने जुलाईसम्ममा ३ सय प्रतिशतले निर्यात बढेको छ । ग्यासप्रामले यो सम्पूर्ण अवस्थाको लागि युरोप जिम्मेवार रहेको बताएको छ। युरोपको सबैभन्दा ठूलो ग्यास तथा तेल कम्पनी शेलका प्रमुख कार्यकारी बेन भ्यान बर्डेनले यस्तो अवस्था आएको छ कि युरोपले धेरै वर्षसम्म खाद्यान्नजस्तै ऊर्जा राहत माग्नु पर्ने गर्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन् । यो संकट यो जाडोको मात्र हैन, आउने धेरै जाडोमासमेत सामना गर्नुपर्नेछ ।