एजेन्सी, २७ भदौ । बेलायतमा महारानी एलिजाबेथ द्वितीयको मृत्यु पछि, सिंहासन तुरुन्तै उनको उत्तराधिकारी, राजा चार्ल्स तृतिय लाई हस्तान्तरण गरियो ।
बेलायतमा संसदीय राजतन्त्र छ, अर्थात् राजा पनि छन् र संसद पनि छ । यी दुवै त्यहाँका बलियो संस्था हुन् जुन एकअर्काका पूरक हुन् ।

राजा बेलायतको राज्य प्रमुख हुन् । यद्यपि, राज सिंहासन प्रतीकात्मक र औपचारिक हुन्छन् । बेलायतका राजा राजनीतिक रूपमा तटस्थ रहन्छन् । राज्य प्रमुखको रूपमा, राजा चार्ल्स तृतियले रातो छालाको बाकसमा हरेक दिन सरकारी काम र निर्णयहरू बारे जानकारी प्राप्त गर्नेछन् ।

यसका साथै महत्त्वपूर्ण बैठक वा कागजातहरू पनि अग्रिम जानकारी दिने गरिन्छ, जसमा उनीहरूको हस्ताक्षर आवश्यक हुनेछ । प्रधानमन्त्री लिज ट्रसले सामान्यतया हरेक बुधवार बकिंघम प्यालेसमा राजा चार्ल्सलाई भेटेर सरकारको कामका बारेमा जानकारी गराउनेछन् ।

यी बैठकहरू पूर्ण रूपमा निजी हुन् र तिनीहरूमा के भयो भन्ने कुनै आधिकारिक रेकर्ड राखिएको हुदैन । राजाको पनि धेरै संसदीय कार्यहरू छन्।

राजाको जिम्मेवारी के हुन्छ ?
राजाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कार्यहरू मध्ये एक बेलायतमा आम चुनाव पछि सरकारको नियुक्ति हो । बहुमत प्राप्त दलका नेतालाई राजाको निवासबाट बकिङ्घम प्यालेसमा आमन्त्रित गरिन्छ र औपचारिक रूपमा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरिन्छ ।

बेलायतमा आम निर्वाचन हुनुअघि सरकार भंग गर्ने अधिकार पनि राजासँग हुन्छ । यससँगै राजाले नयाँ संसद्को उद्घाटन गर्ने र अधिवेशनमा सरकारका नीति तथा कार्यक्रम आफ्नो भाषणमा प्रस्तुत गर्छन् । यो भाषण बेलायती संसदको माथिल्लो सदन हाउस अफ लर्ड्समा हुन्छ ।

राजाको काम संसदबाट पारित कानुनलाई वैध मानिने गरी औपचारिक अनुमोदन गराउनु पनि हो । बेलायतको एतिहासमा राजदरबारले १७०८ मा विधेयकहरू प्रमाणिकरण गर्न अस्वीकार गरेको थियो ।

राष्ट्रमंडल प्रमुख
त्यसैगरी हरेक वर्ष नोभेम्बरमा स्मृति दिवसमा पनि निर्देशन दिने गर्दछन् । यसलाई युद्धविराम दिवस वा वेटरन्स डे पनि भनिन्छ। कतिपय राष्ट्रमण्डल देशहरूमा युद्धमा ज्यान गुमाएका सैनिक र आम जनतालाई सम्झिने दिन यही हो ।

नयाँ राजा पनि राष्ट्रमण्डलको नयाँ प्रमुख हुन् । कमनवेल्थ ५६ स्वतन्त्र देश र २.४ बिलियन जनताको संघ हो । योसँगै राजा चार्ल्स तृतीय १४ राष्ट्रमण्डलका राष्ट्र प्रमुख पनि बनेका छन् ।

यद्यपि, बार्बाडोस २०२१ मा गणतन्त्र बनेपछि, अन्य क्यारिबियन राष्ट्रमंडल क्षेत्रहरूले पनि गणतन्त्र बन्ने इच्छा व्यक्त गरेका छन् ।

रानीको सट्टा राजा
अब रानी एलिजाबेथ द्वितीयको तस्बिरबाट राजा चार्ल्स तृतियको तस्बिरहरू हटाइनेछ, देशको हुलाक सेवा रोयल मेलको नयाँ छापहरू र बैंक अफ इङ्गल्याण्डले जारी गर्ने नोटमा राजाको तस्विर हुनेछ । साथै, ब्रिटिश राहदानीमा शब्दहरू परिवर्तन गरी ‘महाराज’ बनाइनेछ ।

नयाँ राजासँगै देशको राष्ट्रिय गानमा परिवर्तन हुने र अब ‘गॉड सेभ द क्वीन’को सट्टा ‘गॉड सेभ द किंग’ थपिने भएको छ ।

सम्राटहरू कहाँ बस्छन् ?
राजा चार्ल्स तृतिय र रानीले लन्डनको मुटुमा रहेको बकिंघम प्यालेस भ्रमण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । यसअघि उनी लन्डनको बकिङ्घम प्यालेस र पश्चिमी इङ्गल्याण्डको हाईग्रोभ हाउस नजिकैको क्लेरेन्स हाउसमा बस्थे ।

प्रिन्स विलियम र उनकी पत्नी राजकुमारी क्याथरिन हालै पश्चिमी लन्डनको केन्सिङ्टन प्यालेसबाट राजधानीको बाहिरी भागमा विन्डसरको एडिलेड कुटीजमा सरेका थिए । राजकुमार ह्यारी र मेगन मार्कल अमेरिकाको क्यालिफोर्नियामा बस्छन् ।

बेलायतमा राजतन्त्र कति लोकप्रिय ?
यस वर्षको मध्यमा यु–गभ द्वारा गरिएको सर्वेक्षण अनुसार ६२ प्रतिशत बेलायती नागरिकहरूले रानीको प्लैटिनम जुबलीको अवसरमा राजतन्त्र कायम रहनुपर्छ भनेका थिए। जबकि २२ प्रतिशत जनताले राष्ट्रप्रमुख चुन्नुपर्ने बताएका थिए ।

इप्सोस मौरीको सन् २०२१ को दुई सर्भेमा झण्डै समान नतिजा आएको थियो । सर्वेक्षणमा सहभागी पाँचमध्ये एक जनाले मात्र राजतन्त्र हटाउनु बेलायतका लागि राम्रो हुने विश्वास गरेका थिए ।

यद्यपि, यु–गभ बाट सर्वेक्षणको नतिजाले राजतन्त्रको लागि समर्थन विगत दशकभन्दा घटेको देखाउँछ। सन् २०१२ मा ७५ प्रतिशत रहेको समर्थकको संख्या २०२२ मा ६२ प्रतिशत पुगेको हो ।

राजतन्त्रका लागि ज्येष्ठ नागरिकको धेरै समर्थन भए पनि युवाको तथ्यांक भने अलि फरक देखिएको छ । यु–गभ ले पहिलो पटक २०११ मा मतदान सुरु गरेको थियो । त्यसबेला १८ देखि २४ वर्ष उमेर समूहका ५९ प्रतिशत युवाले राजतन्त्र चलाउन चाहेका थिए तर २०२२ मा मात्रै ३३ प्रतिशत युवाले राजतन्त्रलाई समर्थन गरेका थिए ।